Zgromadzenie Braci Montfort Św. Gabriela i jego dorobek na polu edukacji

WSTĘP

Dzisiejszy Instytut Świętego Gabriela znany był u początku swej historii w 1715 r. pod nazwa Braci Świętego Ducha. Odnowiony i rozbudowany po Rewolucji Francuskiej uzyskał pełna swobode działania w 1842 r. Dekretem cesarza Ludwika Napoleona z 3 marca 1853 r. nadano mu oficjalna nazwe Braci Świętego Gabriela i pozwołono rozciągnac działalność na cała Francje.

Zgromadzenie, realizujące swe powołanie poprzez nauczanie, czerpie z tradycji wychowawczych swego fundatora, św. Ludwika Marii de Montfort (1673-1716), Gabriela Deshayes (1767-1841), odnowiciela zgromadzenia, a także z koncepcji wychowawczych swych pierwszych przełożonych , a szczególnie trzeciego z nich, br. Eugeniusza-Marii (1823-1883).

1. LUDWIK-MARIA GRIGNION DE MONTFORT: ŚWIĘTY I WYCHOWAWCA MŁODYCH.

Ludwik-Maria Grignion, zwany Montfort, przyszedł na świat 31 stycznia 1673 r. w Montfort (Francja) i został ochrzczony w kościele pw. św. Jana następnego dnia. Zmarł 28 kwietnia 1716 r., przezywszy zaledwie czterdzieści trzy lata i trzy miesiące, z czego tylko szesnaście lat przypadło na czas jego posługi kapłańskiej! Choć zył tak krótko, to jednak jego życie było wypełnione intensywna działalnościa: poprowadził około dwustu misji w parafiach rozrzuconych w dwunastu diecezjach. Zostawił po sobie spuscizne dwóch tysięcy stron zapisanych drobnym piśmem, sposród których najbardziej znaczacymi dzielami są Miłość do Nieskończonej Mądrości i Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny. Życie jego było pełne kontemplacji, a jednoczesnie wypełnione intensywna działalnościa. Będać zakonnikiem potrafił jednocześnie być misjonarzem, rzezbiarzem, rysownikiem, architektem, spowiednikiem dla ubogich w szpitalach, fundatorem zgromadzeń zakonnych i szkól dla ubogich.

Glównym przedmiotem troski Marii Grignion bylo stworzenie sieci szkól w duchu chrzescijanskim, dostepnych tak dla chlopców jak i dla dziewczat. W tym wlasnie dzialaniu upatrywal prawdziwych owoców swej ziemskiej misji. Jego troska bylo takze „zapewnienie parafiom dobrych nauczycieli i dobrych nauczycielek”.

Tak jak Jan-Baptysta de la Salle, Montfort byl wstrzasniety bezczynnoscia mlodych ludzi i przestepczoscia wsród mlodziezy. Bolal nad jej obojetnoscia religijna, badz biernym uleganiem wplywom protestanckim. Tutaj nalezy upatrywac przyczyn, dla których podjal sie dziela tworzenia szkól katolickich.

Jego wizje wychowawcza mozna zamknac w czterech glównych zasadach:

•  Gloszenie chwaly Bozej i zbawienie duszy jako glówny cel wychowania . W tych zadaniach Montfort upatruje glówny cel dzialania szkoly. Organizacja nauki w tworzonych przez niego szkolach byla odbiciem tej troski: prócz dwóch pólgodzinnych lekcji katechezy w programie dnia nauki bylo ofiarowanie dobrych uczynków, nauka modlitw chrzescijanskich, codzienny rózaniec jak równiez uczestnictwo we Mszy sw.

•  Wychowanie, w którym dziecko jest darzone miloscia jako dziecie Boze . Nasladujac Chrystusa, który rozkazal apostolom, aby pozwolili przyjsc dzieciom do niego, Montfort darzyl dzieci wielka miloscia. Jego oddanie katechizacji ubogich i dzieci wyplywalo z glebokiej milosci do Chrystusa. Nigdy nie zapominal, ze Chrystus sam identyfikuje sie z maluczkimi i ze w dniu sadu ostatecznego powie: „Wszystko, coscie uczynili jednemu z tych najmniejszych, mniescie uczynili”.

•  Nauka dostepna bezplatnie dla wszystkich ubogich w Chrystusie Panu . Montfort pragnal szkól bezplatnych, powstalych z ducha dobroczynnosci, gotowych przyjac ubogich i otworzyc przed nimi dostep do nauki. Nauczycieli napominal, aby „nigdy nie prosili o cokolwiek ani dzieci ani ich rodziców, ani bezposrednio, ani posrednio, czy to w pieniadzach, czy tez darach jakichkolwiek”.

•  Wychowanie sluzace dobrej nauce poprzez porzadek, skupienie, aktywne uczestnictwo . Aby nauka byla owocna, potrzeba choc minimum ladu, skupienia, organizacji i podporzadkowania wspólnemu regulaminowi. W tym celu Montfort sam sporzadzil wzory regulaminów szkolnych, rozkladów zajec, programów nauczania i katechizacji. Kladl nacisk na to, aby starsi uczniowie stawali sie instruktorami dla mlodszych i w ten sposób czynnie tworzyli wlasna hierarchie funkcji.

Te glówne zasady, ksztaltujace jego mysl pedagogiczna, wywodza sie z nauczania, które glosil w swej pracy duszpasterskiej jako misjonarz. Bylo ono na wskros biblijne, teocentryczne, maryjne, eschatologiczne, nastawione na wiernosc przyrzeczeniom chrztu swietego, pelne troski o ubogich.

2. TRADYCJE WYCHOWAWCZE BRACI GABRIELISTÓW

Obecnie tysiac dwustu Braci Swietego Gabriela rozsianych po trzydziestu krajach swiata, skupionych w pietnastu prowincjach zgromadzenia (jedna w Ameryce, dwie w Afryce, cztery w Europie i osiem w Azji), pracuje z mlodzieza w placówkach szkolnych. Srodowisko tych placówek pragnie przekazac mlodym wychowanie przepojone duchowoscia, pelne szacunku dla czlowieka, oparte na wartosciach ewangelicznych. Bracia realizujac swój apostolat angazuja sie takze w zycie Kosciolów lokalnych, glównie poprzez posluge katechetyczna i duszpasterska i poprzez uczestnictwo w róznych ruchach mlodziezowych. Zachowujac wiernie wrazliwosc na potrzeby ubogich wzorem Ludwika-Marii de Montfort i Gabriela Deshayes, skupiaja sie na pracy z mlodzieza i doroslymi pozbawionymi dóbr materialnych, lecz otwartymi na sprawy ducha.

Powyzsze twierdzenia ilustruja przyklady z dzialalnosci braci. W Indiach, bedacych jednym z krajów najbardziej dotknietych analfabetyzmem, bracia opuscili duze kolegia i udali sie w glab kraju, do zagubionych wiosek, aby tam uczyc ludzi pozbawionych dostepu do edukacji. Takie dziela jak instytut ksztalcacy nieslyszacych i niewidomych w Medelin (Kolumbia), w Madrasie (Indie) czy w Butare (Rwanda) sluza dzis jako wzory tego typu szkól dla wymienionych krajów. Siedem kolejnych specjalnych placówek, zwanych Boy's Towns , w Indiach, w Azji Poludniowo-Wschodniej i Oceanii, stalo sie miejscem zyciowej szansy dla wielu mlodych ludzi zepchnietych na margines spoleczenstwa. Wymienione przyklady dowodza, ze tradycje wychowawcze Braci Swietego Gabriela nie utraciwszy nic ze swej pierwotnej oryginalnosci sa obecne na wielu kontynentach i wciaz przynosza dobre owoce.

3. ZALOZENIA PROGRAMU EDUKACYJNEGO BRACI SWIETEGO GABRIELA

Piec podstawowych zasad, skladajacych sie na zalozenia wychowawcze wedlug wizji Braci Swietego Gabriela, mozna zamknac w nastepujacych punktach:

•  Postawa sluzebna wobec dzieci i mlodziezy.

Wraz ze swymi wspólpracownikami swieckimi „bracia poswiecaja sie wychowaniu mlodziezy i dzieci z rodzin ubogich, opuszczonych, pozostawionych samym sobie, majacych trudnosci z adaptacja w srodowisku szkolnym, niepelnosprawnych. Bracia realizacje swej misji upatruja w zaszczytnej sluzbie czlowiekowi, którego pragna otworzyc na Chrystusa Pana i jego powtórne nadejscie”. (Konstytucja, nr 89).

Taka postawa wymaga, aby kazdy uczen byl traktowany przede wszystkim jako osoba ludzka, która nalezy umiec przyjac z cala prostota, cieplem i w duchu zaufania. Aby przyjecie kazdego ucznia mialo taki charakter, potrzeba pochylenia sie nad indywidualnymi losami kazdego z nich i jego rodziny. Pelnienie roli aktywnych wychowawców dzieci i mlodziezy wymaga od braci solidnego przygotowania zawodowego i ciaglego jego uzupelniania poprzez doskonalenie zawodowe.

•  Szczególne poswiecenie ubogim

Doswiadczenia osobiste sw. Ludwika de Montfort, oparte na zawierzeniu Opatrznosci, wskazuja nam zródla tego poswiecenia, bedacego jedna z zasadniczych cech jego filozofii. Wszystko, co zdzialal dla sobie wspólczesnych, dla ubogich, jest odzwierciedleniem motywów jego dzialalnosci. W swych przedsiewzieciach wychodzil naprzeciw potrzebom ludzi biednych, pragnac przyjsc im z pomoca. Do swych dzialan potrafil przekonac innych, wlaczyc ich w poszukiwanie rozwiazan, które wsparlyby ubogich w dazeniu do poprawy ich losu, do odnalezienia wiary w siebie samych. Takie dzialania pozostaja niezmiennie priorytetem w dzialalnosci kazdej z placówek szkolnych gabrielistów.

•  Uczestnictwo w dziele edukacyjnym wszystkich jego uczestników na wzór rodziny i duchu rodzinnym.

Szkola jest rodzajem wspólnoty realizujacej wspólne cele wychowawcze, na wzór rodziny solidarnie czuwajacej nad rozwojem swych dzieci. Takie pojmowanie procesu wychowawczego wymaga calkowitego zaangazowania wszystkich pracujacych w placówce szkolnej.

Odnosi sie to do zarówno do personelu, jak i do struktury i srodków bedacych do dyspozycji szkoly, które musza byc skupione na jak najlepszej sluzbie uczniom, stosownie do funkcji i zakresu odpowiedzialnosci kazdej z osób.

Szczególnie wazne jest zaangazowanie wszystkich czlonków personelu, którzy choc pelnia rózne zadania, to jednak sa czlonkami jednej i tej samej wspólnoty edukacyjnej. Przelozenie tych zasad na praktyke wymaga dobrych relacji pomiedzy pracownikami danej placówki. Jest to pewna szczególna umiejetnosc wspólzycia i wspólnego dzialania, która opiera sie na przekonaniu, ze kazdy czlonek wspólnoty jest przede wszystkim dzieckiem Bozym, godnym najwiekszego szacunku, niezaleznie od funkcji, jaka sprawuje w hierarchii organizacyjnej placówki.

Takie spojrzenie zaklada równiez przyjecie kazdego dziecka bez zastrzezen takim, jakim jest i widzenie w nim przede wszystkim osoby godnej uwagi i milosci ze strony opiekunów.

Rodzinny duch wspólnoty gabrielistów, panujacy w poszczególnych placówkach jest przenoszony na rózne kontynenty - wszedzie tam, gdzie sa obecni bracia. Wnoszac swoje tradycje wychowawcze, swoja wizje poslannictwa szkoly, czerpia jednoczesnie z bogactwa kultur lokalnych.

•  Szkola owocna

Jest rzecza oczywista, ze dobre relacje pomiedzy nauczycielami oraz pomiedzy nauczycielami a uczniami przekladaja sie na dobre wyniki pracy jednych i drugich.

Ponadto zawód nauczyciela wymaga solidnych kompetencji nie tylko w nauczanej specjalnosci, ale takze kompetencji z zakresu pedagogiki i umiejetnosci komunikowania z otoczeniem zawodowym. Umiejetnosc wsluchiwania sie w potrzeby uczniów prowadzi nauczycieli do ustawicznego poszukiwania takich metod pracy, które beda sprzyjaly dzieciom w ich wysilku. Ten duch twórczego poszukiwania jest tym bardziej owocny, gdy rodzi sie jako wynik wspólnej pracy w zespolach nauczycieli.

Wszystko to, co powiedziano powyzej nalezy odniesc do calego personelu placówki szkolnej. Wazne jest, aby kazdy pracownik szkoly: sekretariatu, ksiegowosci, sluzby porzadkowej, kuchni czy nadzoru, czul sie odpowiedzialny za zadania wychowawcze realizowane przez szkole. Caly personel placówki jest aktywnym uczestnikiem procesu wychowawczego i wnosi czastke swego wkladu w dzielo edukacji.

•  Szkola jako miejsce ewangelizacji w perspektywie misyjnej

Jako wychowawcy i nauczyciele katolickich placówek szkolnych, przyjelismy na siebie odpowiedzialnosc za gloszenie Dobrej Nowiny o zbawieniu, która przyniósl Jezus Chrystus calej ludzkosci.

Gloszenie Dobrej Nowiny wymaga od nas przykladnej spójnosci pomiedzy swiadectwem gloszonego slowa a swiadectwem naszego zycia. Cale nasze zycie musi potwierdzac Dobra Nowine. Znakiem potwierdzajacym przynaleznosc do rodziny chrzescijanskiej jest swiadectwo poswiecenia i wzajemnej milosci, poparte dzieleniem sie posiadanymi dobrami. Jest to tym bardziej wazne w kontekscie wspólczesnym. Wsród pracowników naszych placówek sa bowiem osoby, którym nie jest znane ani imie Chrystusa, ani jego Ewangelia. Wielu nie zna Go, albo przynalezy do innych wspólnot religijnych i reprezentuje odmienna wrazliwosc religijna.

Montfort byl misjonarzem dzialajacym posród prostego ludu i wspierajacym chrzescijan w swiadomym przezywaniu przyrzeczen chrztu swietego we wlasnym srodowisku. Przede wszystkim pragnal przyniesc im Chrystusa jako Nieskonczona Madrosc. Przypominal o przykladzie Maryi, która Bóg sam wybral na matke swego Syna. Wedlug sw. Ludwika Marii, chrzescijanin potrzebuje w zyciu wzorowania sie na Maryi i uznania jej za swa matke. Nawet jesli twierdzenie to nie jest latwe do przekazania ludziom o wspólczesnej mentalnosci, to jednak nic nie stracilo ze swej aktualnosci.

•  ZGROMADZENIE BRACI GABRIELISTÓW W POLSCE

Zgromadzenie Braci Sw. Gabriela przybylo do Polski we wrzesniu 1998 roku. Jedyna wspólnota funkcjonuje obecnie w Czestochowie. Bracia pochodzacy z róznych krajów pracuja jako nauczyciele jezyków obcych.

Bracia podjeli ponadto w Czestochowie budowe nowego osrodka laczacego funkcje domu akademickiego dla mlodziezy meskiej i centrum rekolekcyjno-pielgrzymkowego dla grup pielgrzymów przybywajacych do Czestochowy z Polski i z zagranicy. Powstajacy osrodek bedzie jednoczesnie nowa siedziba zgromadzenia.

Kontakt:

Bracia Gabrielisci

ul. Noskowskiego 13

42 – 200 CZESTOCHOWA

Tel: 034.367.16.24

mail: braciagabrielisci@poczta.onet.pl

Boy's Towns, doslownie miasteczka nastolatków, sa placówkami przenaczonymi dla chlopców (powyzej szesnastego roku zycia): osieroconych, pozbawionych opieki bliskich, majacych za soba pierwsze konflikty z prawem. Mlodzi ludzi ucza sie odpowiedzialnosci za siebie i innych organizujac strukture wewnetrzna miasteczka. Jednoczesnie ucza sie zawodu dajacego im szanse na przyszlosc – przyp. tlumacza na podstawie La tradition éducative des Frères Montfortains de Saint Gabriel , Louis Bauvineau f.s.g.

 

Prezentacja zgromadzenia Braci Sw.Gabriela